... نوروز، از جشن ها و مراسم ماندگار در تاريخ کهن ايران و از باشکوه ترين آداب و آيين هاي ايرانيان بوده است که همچنان در فرهنگ مردم قوچان نيز به حيات خود ادامه مي دهد. نخستين روز از بهار آغازگر اين جشن و بهار هم رستاخيز طبيعت پس از مرگ زمستاني است. پس در طبيعت چه چيزي بهتر از بهار مي تواند نماد آفرينش، رويش و آغاز حيات باشد؟...

 مراسم نوروز در قوچان

نوروز باستاني و آيين ها و مراسم آن، از کهن يادگاران و ميراث تاريخي و فرهنگي مردمان ايران زمين است. هر چند ممکن است برگزاري مراسم در بعضي مناطق ميهن اسلامي و پهناورمان تفاوت هايي داشته باشند اما آن چه اهميت دارد اين که همه ايرانيان از اسفند کم کم خود را براي ورود و حلول سال نو و عيد نوروز آماده مي کنند تا با عبور از دروازه اسفند، احساس نشاطي به آدمي دست مي دهد و جنب و جوشي در شهرها، آبادي ها، خانه ها و کوي و بازار پديد مي آيد....

در قوچان هم، مردم اين سامان به روال قديم، با نزديک شدن بهار خود را براي جشن هاي نوروزي آماده مي کنند و هر چه به فروردين نزديک تر مي شوند شور و حال بيشتري پيدا مي کنند. بازار شهر هم براي خريدهاي نوروزي، از جمعيت شهري و روستايي رونق مي يابد و خيابان ها پررفت و آمد و شلوغ مي شود. شادي بچه ها از خريد کفش و لباس نو ديدني است. همان طور که دانش آموزان از تعطيلي ايام نوروز، ديد و بازديدها و رفتن به سفر خوشحالند و اما آيين خانه تکاني، دورريختن وسايل و ظروف کهنه، سنتي است که در قوچان تعطيلي ندارد.

روياندن سبزه، از ديگر رسوم مردم قوچان است که در ظروف سفالي يا بشقاب بانوي خانه به تعداد اعضاي خانواده براي هر فرد يک مشت عدس، گندم، شاهي (ترتيزک)، به نيت شادابي و سلامت و گشايش در کارها مي ريزد که به عقيده قديم ها اگر سبزه ها در سبزينه (سبزنا) يک دست و مرتب شد، سال خوش و پربرکتي براي خانواده در پيش است.

سبزي پلو ماهي و آش رشته در نخستين شب از نوروز با نيت تازه شدن روح و جان و شادماني دل و گشايش در کارها از رسومي است که هنوز هم در بيشتر خانواده ها مرسوم و رايج است و طنين دل انگيز آن در فضاي خانه و لحظه هاي تحويل سال نو، همراه با عطر و بوي خوش نسيم بهاري، پاکي و طراوت از در و ديوار شهر مي بارد و رايحه مهرباني به مشام مي رسد.

«چله چخدي» يکي ديگر از آيين هاي قديمي در قوچان و نوعي آتشبازي بود که گلوله هايي توپ مانند از پارچه به صورت فشرده در اندازه هاي کوچک و بزرگ و  آغشته به نفت درست مي کردند که چند روز مانده به عيد به نشانه فرارسيدن گرما و رفتن سوز و سرماي شديد، اين گلوله ها در کوچه و محله ها روشن مي شد و آن را با يک رشته سيم دور سر مي چرخاندند و با شادي مي گفتند؛ «چله، چخدي، بهار گلدي، دنه دنه انار گلدي» که از واژه هاي ترکي است و يعني: «چله بزرگ تمام شد و بهار رسيد که رويش گياهان و ميوه هايي چون انار را در پي دارد».

گستردن سفره هفت سين هم همچون بيشتر مناطق کشور نيز از ديگر آداب نوروزي در قوچان است هر چند در قديم به اين سفره و چيدن آن اهميت بيشتري داده مي شد که به طور معمول اين سفره دو تا سه ساعت قبل از تحويل سال چيده مي شود. علاوه بر آن ميان برگ هاي قرآني که در کنار سفره هفت سين قرار دارد اسکناس يا سکه گذاشته مي شود تا پس از حلول سال نو به عنوان عيدي به اعضاي خانواده و نزديکان داده شود. سر سفره هم اعضاي خانواده بايد با وضو بنشينند و منتظر تحويل سال نو باشند. نبايد به چيزي جز خيرخواهي و محبت به ديگران بينديشند و کسي نبايد اخم کند. بزرگ ترها به تلاوت قرآن کريم مشغول مي شوند و بقيه دعا مي کنند و از خداوند سلامت و برکت مال مي طلبند و ديد و بازديدها از ساعتي بعد شروع مي شود و ابتدا کوچکترها به ديدار بزرگترها مي روند و خلاصه مردم سعي مي کنند همه کدورت ها و دلخوري هاي سال کهنه را کنار بگذارند و فراموش کنند و بچه ها هم خوشحال از اين که عيدي مي گيرند و شيريني مي خورند....

«مرغنه» هم از ديگر آيين هاي قبل از سال نو است که معمولا در آخرين شب چهارشنبه سال، بچه ها و نوجوان ها سبدي برمي دارند و به سمت خانه هاي همسايگان مي روند، در مي زنند و مي گويند: «مرغنه مرغنه، فلان کس کنج خنه نشسته، قرآن مخنه» و بعد صاحب خانه با خوشحالي چند تخم مرغ در سبد آنها مي گذارد. در شب چهارشنبه سوري هم با نظارت بزرگترها خرمني از بوته تهيه مي شود و در جاي مناسبي از محله قرار مي گيرد و آتش زده مي شود و مردم از روي آتش مي پرند و شعرهايي هم به لهجه محلي مي خوانند «قاشق زني»، هم از آيين هاي شب چهارشنبه سوري است.

«عيدگاه» هم مکان هاي بزرگي در مناطقي از شهر است که چند روز قبل از عيد براي تاب بازي، تفريحات سالم و استفاده مردم آماده مي شود. برگزاري کشتي چوخه هم از برنامه هاي جذاب و پرتماشاگري است که همچنان با ورود نوروز در شهرستان به ويژه روستاهاي بزرگ همچون رهورد، شهر کهنه، سلطان زيرابه و... برگزار مي شود و اوج آن به صورت مسابقه در ۱۳و۱۴ فروردين برگزار مي شود.

و سرانجام مراسم سيزده به در و رفتن به بيرون از شهر و دامن طبيعت که پايان بخش ايام جشن و نوروز است....

رويش سبز حيات، عطرافشاني گل ها، جلوه گري پروانه ها و شادابي دگر باره باغ زندگي و فرارسيدن نوروز باستاني بر همه خوانندگان صميمي  مبارک....